Dojrzewanie bez tabu i bez stresu
Weszłam ostatnio „na szybko” do sklepu po tampony. Czułam się jak mały kłębek nieszczęścia, więc naciągnęłam kaptur na głowę i ruszyłam w stronę alejki z artykułami higienicznymi, myśląc już tylko o tym, jaką czekoladę dobrać do mojego okresowego zestawu ratunkowego. I nagle… MĘŻCZYZNA w alejce z tamponami.
„Przepraszam, bo moja dziewczyna wysłała mnie po podpaski ze skrzydełkami, a ja nie mam pojęcia, które to. Czy mogłaby mi Pani pomóc?”
I wiecie, co zrobiłam? Spaliłam klasycznego buraka, podałam mu właściwe podpaski, wydukałam: „To będą te” i… dosłownie uciekłam.
Znajome, prawda? Poczułam się o 15 lat młodsza, jakbym cofnęła się do czasów, kiedy menstruacja była dla mnie tematem tabu. Fascynujące jest to, że niezależnie od wieku i etapu życia, w jakim jesteśmy, wciąż istnieją tematy, które potrafią nas zawstydzić. A nie powinno tak być, bo gdy przestaniemy bać się mówić o naszym ciele i menstruacji, one naprawdę przestaną być tematami tabu!
Droga pełna zmian
Dojrzewanie płciowe u dziewczynek zaczyna się już około 8. roku życia. Wcześnie, prawda? Zwykle kojarzymy je z pierwszą miesiączką, ale to nie ona jest pierwszym sygnałem, że nasze ciało wkracza w nowy etap.
Piersi zaczynają się uwypuklać razem z brodawkami sutkowymi, które mogą przybierać ciemniejszy kolor. Mogą być bardziej wrażliwe, a nawet bolesne, ale nie jest to powód do paniki. Pojawia się owłosienie łonowe i pod pachami, a tempo wzrostu przyspiesza.
Dopiero po około 2,5 roku od rozpoczęcia tego procesu może pojawić się pierwsza miesiączka.Jeśli do 13. roku życia nie obserwujesz oznak dojrzewania, warto skonsultować się z lekarzem.
“Stałaś się kobietą!”
Do dzisiaj pamiętam słowa mamy, gdy powiedziałam jej o pierwszej miesiączce. Bardzo doceniam, że mogłam z nią rozmawiać o wszystkim bez tematów tabu. Ta szczera rozmowa była dla mnie wtedy ogromnie ważna, choć początkowo wstydziłam się pytać o cokolwiek. Myślałam, że „nie wypada”, i pewnie gdybym była nastolatką dziś, po prostu wpisałabym pytanie w internet. Cieszę się, że wtedy nie miałam takiej możliwości i musiałam odważyć się na rozmowę, która ostatecznie okazała się jedną z najważniejszych w moim życiu.
Wspólnie przygotowałyśmy małą kosmetyczkę z podpaskami, którą nosiłam w plecaku. Uratowała nie tylko mnie, ale też koleżankę z klasy, której miesiączka zaczęła się podczas wf-u. To ważne, by wspierać się razem z koleżankami w drodze do bycia kobietą i obalać otoczkę tematu tabu wokół miesiączki.
Pierwsza miesiączka, czyli menarche, zwykle pojawia się między 10. a 14. rokiem życia. Wpływają na nią sport, przewlekłe choroby i wiek pierwszej miesiączki u kobiet z rodziny. Przyjmuje się, że miesiączka może wystąpić nawet do 16. roku życia, a po tym czasie brak menstruacji warto skonsultować z lekarzem.
Miesiączka w liczbach:
1. Trwa zwykle 3-7 dni.
2. W pierwszym roku może pojawiać się co 21-45 dni i stopniowo cykl się wyrównuje.
3. Podczas miesiączki kobieta traci około 30-80 ml krwi, ala łatwiej przeliczyć to na podpaski lub tampony (3-6 dziennie przy prawidłowym krwawieniu).
Niestety, nawet u 90% dziewczyn pojawiają się bóle menstruacyjne, skurcze, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, pleców i mięśni. Warto wtedy zadbać o odpoczynek, wygodne ubrania, gorącą kąpiel lub termofor (z ciepłą, nie gorącą wodą, aby uniknąć oparzenia).
Pierwsza wizyta u ginekologa
Chociaż jestem lekarką, każda wizyta u lekarza w roli pacjentki podnosi mi ciśnienie. Pierwsza wizyta u ginekologa to spore wyzwanie. Najlepiej odbyć ją między 11. a 13. rokiem życia, w okolicach pierwszej miesiączki.
Pierwsza wizyta u ginekologa nie musi oznaczać od razu badania ginekologicznego! Przygotuj się na rozmowę z lekarzem, która jest nie tylko ważnym elementem leczenia, ale też Twojego komfortu i zbudowania relacji z lekarzem. Mogą paść pytania o ostatnią miesiączkę, regularność cyklu i o współżycie, ale to również Twoja szansa, by pytać o wszystko, co Cię interesuje: higienę intymną, zasady miesiączki, rozwianie wątpliwości.
Zadbaj o swój komfort i na wizytę ubierz wygodne ubrania, łatwe do zdjęcia i założenia. Może to być na przykład spódnica lub sukienka. Możesz ale nie musisz się golić, ale koniecznie zadbaj o higienę miejsc intymnych.
Warto również pamiętać, że opiekun nie musi być w gabinecie w trakcie badania! Wystarczy, że wejdzie do gabinetu i wyrazi zgodę na badanie, ale po badaniu zostanie mu przekazana informacja o Twoim zdrowiu.
Jak zacząć rozmowę?
Jeśli nie masz jeszcze 18 lat, do wizyty u lekarza będziesz potrzebować zgody rodzica albo opiekuna, bo tak po prostu działa system. Dotyczy to nie tylko ginekologa, ale też okulisty, laryngologa czy każdego innego lekarza.
Jak poprosiłabyś mamę o wizytę u okulisty? Najpewniej powiedziałabyś po prostu: “Mamo, czy umówiłabyś mnie do okulisty?”, a jeśli padłoby pytanie dlaczego, odpowiedziałabyś zgodnie z prawdą, że chcesz zadbać o zdrowie swoich oczu.
I dokładnie tak samo możesz zacząć rozmowę o pierwszej wizycie u ginekologa. Prosto, spokojnie, zwyczajnie: “Mamo, czy umówiłabyś mnie do ginekologa, bo chciałabym mieć pewność, że jestem zdrowa i wszystko jest w porządku.” Możesz też dodać, że pierwsza konsultacja jest zalecana między 11. a 13. rokiem życia, co wynika z oficjalnych rekomendacji.
A jeśli czujesz ukłucie stresu na samą myśl o takiej rozmowie, możesz się podeprzeć codziennymi sytuacjami. Może była to lekcja biologii, na której pojawił się temat okresu i pomyślałaś, że chciałabyś dowiedzieć się o sobie czegoś więcej. Albo rozmowa koleżanek na przerwie, kiedy opowiadały o swojej pierwszej wizycie i zaczęłaś się zastanawiać, czy również byś mogła pójść.
Możesz nawet pokazać mamie fragment tego artykułu. Czasami to najprostszy sposób, żeby otworzyć trudny temat bez zbędnego napięcia. I pamiętaj, że tabu trwa tak długo, jak długo pozwalamy mu nas stresować. Czasem jedno krótkie zdanie wystarczy, by przełamać lęk, a pierwszy krok ostatecznie wcale nie jest tak trudny, jak wyglądał na początku.
źródła:
- red. T. Jackowska A. Wrotek . Pediatria wyd. 6 Lissauer
- Thiyagarajan DK, Basit H, Jeanmonod R. Physiology, Menstrual Cycle. [Updated 2024 Sep 27]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK500020/
- https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/pierwsza-wizyta-u-lekarza-ginekologa
- https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/dojrzewanie-trudny-czas-dla-nastolatka
- https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/102818,etapy-dojrzewania-u-dziewczat
- https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/139645,dokladna-i-efektywna-ocena-miesiaczkowania
- https://www.nhs.uk/conditions/periods/starting-periods/
- https://www.mp.pl/pacjent/seksuologia/lekarze-odpowiadaja-na-pytania/72815,stosunek-przerywany-a-zajscie-w-ciaze
Angelika Szymańska - Lekarka, entuzjastka medycyny i zdrowego stylu życia, członkini Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, specjalizująca się w dziedzinie medycyny rodzinnej oraz zabiegów medycyny estetycznej. Studia lekarskie ukończyła na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, a 13-miesięczny staż podyplomowy odbyła w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie. Jej głębokim przekonaniem jest, że kluczem do długiego życia w zdrowiu jest pełna świadomość tego, jak codzienne, najmniejsze wybory, zwłaszcza żywieniowe, oddziałują na zdrowie naszego organizmu.